تاریخچه و معرفی وزارت شهرسازی و اراضی

اصلاح ساختار های قانونی و تشکیلاتی ادارات دولتی به منظور رشد شاخص های مرتبط و دست یابی به یک وضعیت مطلوب از جمله اقدامات اساسی غرض اصلاح نظام اداری تلقی می گردد که زمینه موفقیت را در جهت ارائه خدمات بهتر برای اتباع یک مملکت فراهم می نماید. با توجه به چنین سیاست گذاری ها وزارت  شهرسازی و مسکن و اداره اراضی افغانستان در چارچوب یک واحد اداری با ماموریت یکسان تحت نام وزارت شهر سازی و اراضی به اساس فرمان شماره  ۱۰۷ مورخ ۱۰/۹ /۱۳۹۷مقام عالی ریاست ج.ا.ا منظور گردیده است.

تاریخچه وزارت شهر سازی و مسکن

وزارت شهر سازی و مسکن در سال ۱۳۴۰ در چوکات وزارت فواید عامه وقت تحت نام مدیریت عمومی شهرسازی اساس گذاشته شد و سپس در سال 1344 به ریاست عمومی شهرسازی و خانه سازی ارتقأ یافت. متعاقباٌ در چوکات وزارت فواید عامه بحیث یک تصدی انتفاعی تحت نام  شتپا (د ښاري او تعمیراتي پروژو جوړولو انستیتیوت) به فعالیت ادامه داد و بعد در سال 1363 به انستیتیوت مرکزی پما (پروژه سازی) تغییر نام یافت. متعاقباَ در سال 1371 به وزارت شهرسازی و مسکن ارتقأ نموده، در سال 1385 به وزارت انکشاف شهری، در سال 1390 به وزارت امور شهر سازی و در سال1396 به وزارت شهرسازی و مسکن تغییر نام یافت.

تاریخچه اداره اراضی افغانستان

دولت افغانستان از آغاز سال ۱۲۸۰ خورشیدی روی تنظیم و اداره زمین، منحیث وسیله جمع آوری مالیات تمرکز داشته و در گذشته، وزارت های امور داخله و مالیه، مسولیت انجام این امور را عهده دار بودند که بعد در سال ۱۳۵۷ خورشیدی به وزارت زراعت منتقل شد. در سال ۱۳۴۳ خورشیدی ریاست های املاک و کدستر در چوکات وزارت مالیه ایجاد و منتج به تهیه اولین دفتر دقیق زمین گردید. ریاست کدستر در سال ۱۳۵۳ خورشیدی بنابر تصمیم سیاسی از وزارت مالیه مجزا و به اداره عمومی جیودیزی و کارتوگرافی مدغم گردید، که این امر باعث شد، تا اداره املاک دسترسی مستقیم به نقشه های کدستری نداشته باشد.

اداره املاک در سال 1357 خورشیدی به اساس سیاست اقتصادی حکومت وقت به وزارت زراعت منتقل شد و متعاقباَ اصلاحات ارضی، با اساس پالیسی دولت حاکم، روی توزیع زمین مازاد مالکین بزرگ به فقراء و مردم بی سرپناه تمرکز یافت، امر غیر معمولی که به ناکامی انجامید. کار اصلاحات ارضی در سال ۱۳۷۱ خورشیدی به سکتگی مواجه شد و اداره املاک بیشتر کارمندان و حتی حمایت قوی نظام حاکم را از دست داد. سپس در سال ۱۳۸۹ در چوکات وزارت زراعت، آبیاری و مالداری به هدف بهبود استفاده از زمین و افزایش عواید دولت به منظور اجاره دهی مستقیم زمین های دولتی به سکتور خصوصی به کار ادامه داد و بعد در سال ۱۳۹۰ خورشیدی به اداره اراضی افغانستان تغییر نام یافت.

اداره اراضی به اساس مصوبه شماره ۱۱ مورخ ۶/۳/۱۳۹۲ از چوکات وزارت زراعت، آبیاری و مالداری مجزا و منحیث نهاد مستقل بودجوی عرض وجود نمود.  متعاقباَ‌ در سال ۱۳۹۵ حسب طرح اندیشمندانه جلالتمآب رئیس جمهور کشور، ریاست کدستر و سپس ادارۀ جیودیزی و کارتوگرافی به منظور هماهنگی بهتر فعالیت ها و عرضۀ خدمات یکسان با تشکیل و خدمات آن  به ادارۀ مستقل اراضی افغانستان مدغم گردید.

با توجه به تاریخچه و تغییرات، تحولات و انکشاف هر دو نهاد فوق الذکر از دید ساختاری و مسولیت های تسجیل شده قانونی، ادغام وزارت شهرسازی و مسکن با ادارۀ اراضی افغانستان زیر نام وزارت شهرسازی و اراضی بهترین اقدام حکومت تلقی میگردد. این ادغام در حقیقت؛ به روز ساختن ساختار های مربوطه شهرسازی و اراضی و استفاده از تجارب متعدد منطقوی و بین المللی در زمینه است.

زیرا از لحاظ تخنیکی اکثریت وظایف و مسولیت های هر دو نهاد که در قوانین شهرسازی و تنظیم امور زمینداری تسجیل شده، بدون کار هماهنگ امکان اجرائی نداشت و شاید هم بیشتر وقت صرف هماهنگی و همکاری می شد. با تکمیل طرح ادغام، چالش ها از لحاظ ساختار بنیادی حل گردیده و وزارت شهرسازی و اراضی جدید در چوکات پالیسی های حکومت و قوانین، به تطبیق مسولیت ها و وظایف تسجیل شده قانونی می تواند به اهداف ستراتیژیک خود نایل آید.